Oefenen in uitnemen
Donororganen zijn schaars. Chirurgen die ze uitnemen moeten dan ook zeer zorgvuldig te werk gaan om geen schade toe te brengen. Om de operatievaardigheden van de transplantatiechirurgen te verbeteren organiseert dr. André Baranski alenige jaren masterclasses, waarbij geoefend kon worden op echte menselijke lichamen. Dit voorjaar vond in Leiden voor het eerst een internationale masterclass plaats.
door JAN KORPORAAL
Vijf jaar geleden nam dr. André Baranski, transplantatiechirurg van het LUMC, samen met collega dr. Robert Porte uit Groningen en de Nederlandse Transplantatie Stichting het initiatief tot een nationale masterclass rond de chirurgische aspecten van orgaanuitname. Zijn wens om deze jaarlijks terugkerende cursus een internationale opzet te geven ging dit voorjaar in vervulling. De 27 deelnemers van deze European Donor Surgery Masterclass – transplantatiechirurgen uit onder andere Slovenië, Turkije, Italië, Tsjechië, Rusland en Polen – kregen van 20 tot en met 22 april de nieuwste chirurgische technieken geleerd om de buikorganen vakkundig te verwijderen. Door lezingen en een operatiesessie op negen echte menselijke lichamen moet de kwaliteit van de orgaanuitnames verbeteren. Vanwege een chronisch donortekort moet namelijk nog steeds heel voorzichtig omgesprongen worden met de weinige donororganen die beschikbaar komen.
Over de landsgrenzen
Baranski vertelt over het belang van de masterclass: “De uit te nemen organen mogen niet beschadigd raken door de chirurgische ingreep, ze worden dan onbruikbaar. Transplantatieoperaties zijn vaak moeilijk en het is dan goed als je met collega’s ervaringen en tips kunt uitwisselen. De uitname is een essentiële stap in het hele transplantatieproces: het succes van de transplantatie hangt voor vijftig procent af van de uitname.”
Standaardisatie van het uitnameproces is één van de speerpunten van de cursus, om zo orgaandonatie over landsgrenzen heen makkelijker te maken. Baranski: “Eurotransplant coördineert binnen een aantal Europese landen de orgaantransplantaties. Als iemand in Duitsland bijvoorbeeld acuut een lever nodig heeft die hier in Nederland beschikbaar is gekomen, én deze bij ontvanger past, dan zal het orgaan daarheen gebracht worden. Om ervoor te zorgen dat de lever goed aangesloten kan worden, moet het uitnameteam bijvoorbeeld de bloedvaten van het orgaan niet te kort maken, omdat bij de ontvanger dan problemen kunnen optreden bij het ‘installeren’ van het orgaan. Standaardisatie van de uitnametechniek op Europees niveau moet dit soort problemen voorkomen.” Baranski benadrukt dat het sociale aspect ook een wezenlijk onderdeel uitmaakt van de masterclass. “Wederzijds vertrouwen is heel erg belangrijk als het om orgaantransplantaties en dus om mensenlevens gaat. Door transplantatiechirurgen hier in Leiden kennis met elkaar te laten maken, hopen we bij te kunnen dragen aan het vergroten van dit wederzijds vertrouwen.”
Vier uur ’s nachts
Een van de sprekers was medeorganisator dr. Robert Porte, transplantatiechirurg uit Groningen. Hij vertelde over de praktijk. “Vaak vinden orgaanuitnames ’s nachts plaats. Het valt niet mee om ’s nachts om vier uur het assisterend personeel tijdens de operatie aan te sturen. Ze zijn geen uitnames gewend en hebben op dat tijdstip niet het beste humeur.” Dat is de reden dat sommige chirurgen hun eigen uitnameteam meenemen. En hun eigen gereedschap. Porte: “Om er zeker van te zijn dat al het gereedschap dat de chirurg nodig heeft ook voorhanden is, is het goed om van tevoren even te bellen. Dat voorkomt onverwachte situaties en geïmproviseer tijdens de operatie.”
Naast het uitwisselen van technische tips en ervaringen komen ook veel kleine handigheden aan bod die een transplantatiechirurg goed van pas kunnen komen. Op de vraag of de deelnemers eerst de identitieit van de orgaandonor controleren voordat ze aan de operatie beginnen, wordt verschillend geantwoord. Sommigen vertrouwen op de transplantatiecoördinator, wiens taak dit is. Anderen controleren de identiteit altijd, wat Porte ook adviseert. Nog een handige tip van Porte: “Ga nooit achterstevoren in een ambulance zitten. Je wordt er kotsmisselijk van.”
Trainingscentrum
Het heeft Baranski drie jaar gekost om deze internationale masterclass op poten te zetten. “Gelukkig heeft de overkoepelende Europese organisatie voor orgaantransplantaties, de esot, deze masterclass aan hun onderwijsprogramma toegevoegd. We zijn niet méér gespecialiseerd dan andere ziekenhuizen, maar hebben wel al vijf jaar ervaring met het organiseren van deze succesvolle masterclass. Dat we de cursus kunnen geven onder de vlag van de esot is voor ons een bevestiging dat we een goede cursus hebben ontwikkeld.” Baranski’s uiteindelijke doel is het oprichten van een Europees trainingscentrum voor transplantatiechirurgen. Deze internationale masterclass zal vanwege het grote animo later dit jaar nogmaals gegeven worden.
A+ A-
Om de letters groter of kleiner te maken houdt u de controltoets ingedrukt en drukt dan op + of -
