Omeprazol is sinds 1988 internationaal op de markt. Het is op recept verkrijgbaar onder de merknaam Losec en als het merkloze Omeprazol. Het is te verkrijgen in tabletten, capsules en injecties en infusen.
1. Wat doet omeprazol en waarbij wordt het gebruikt?
Omeprazol behoort tot de groep protonpompremmers. Het vermindert de aanmaak van zuur in de maag. Artsen schrijven het voor bij brandend maagzuur, maag- en darmzweer, het syndroom van Zollinger-Ellison en bij maagpijn met misselijkheid en een opgeblazen gevoel.
Brandend maagzuur
Maagzuur is een vloeistof in uw maag die ervoor zorgt dat het voedsel op een normale manier kan verteren. Bij te veel maagzuur of bij wondjes op het maagslijmvlies kunt u last krijgen van het zuur. Dit merkt u aan een zeurderige of scherpe pijn, vooral vlak na het eten, omdat dan de productie van maagzuur het hoogst is. Dit verschijnsel heet brandend maagzuur of zuurbranden.
Bij sommige mensen sluit het klepje tussen de slokdarm en de maag niet goed. Zij kunnen last krijgen van maagzuur dat in de slokdarm komt, met name als zij liggen of voorover buigen. De slokdarm kan dan geïrriteerd raken. Dit worden ook wel ‘refluxklachten' genoemd. U merkt dit vooral aan een flinke pijn hoog in de buik of achter het borstbeen.
Protonpompremmers, zoals omeprazol, remmen de aanmaak van maagzuur. U merkt binnen enkele dagen dat u minder last heeft van maagpijn en/of zuurbranden.
Maag- en darmzweer
Maag- en darmzweren (ulcus) kunnen ontstaan als de weerstand van het slijmvlies dat de maagwand bekleedt niet groot genoeg is. Hierdoor kan maagzuur inwerken op de maagwand en kunnen zweren ontstaan. Mogelijke oorzaken hiervoor zijn:
* gedurende lange tijd te veel maagzuur in de maag. Dit kan het geval zijn als u rookt of als u het syndroom van Zollinger-Ellison heeft.
* een infectie met een bacterie (Helicobacter pylori). Deze kan zich in de maagwand nestelen en op den duur het maagslijmvlies zodanig irriteren dat een zweertje ontstaat.
* maagbeschadigende geneesmiddelen. Voorbeelden hiervan zijn de pijnstiller acetylsalicylzuur en ontstekingsremmende pijnstillers van het NSAID-type (zoals ibuprofen, naproxen, diclofenac en indometacine).
* bijnierschorshormonen (corticosteroïden) kunnen bij mensen die eerder een maag- of darmzweer hebben gehad opnieuw een zweer veroorzaken.
Mensen met een maag- of darmzweer hebben vaak een zeurende pijn in de bovenbuik. Meestal is de pijn 's nachts het ergst en kan de pijn verlicht worden door wat te eten. Soms treedt de pijn echter juist op vlak na het eten. Ook een opgeblazen gevoel, misselijkheid en braken komen voor.
Protonpompremmers, zoals omeprazol, remmen de aanmaak van maagzuur. U merkt binnen enkele dagen dat u minder last heeft van de pijn. Het kan echter vier tot acht weken duren voor een zweer genezen is.
Als er sprake is van een Helicobacter-infectie schrijven artsen vaak een kuur voor met antibiotica samen met omeprazol of een andere protonpompremmer. Na twee weken is de bacterie meestal uitgeroeid. Omeprazol moet u meestal nog één of meer weken doorgebruiken totdat de zweer genezen is. Als u ooit een maag- of darmzweer heeft gehad, kunt u er later opnieuw last van krijgen. Indien u vaker last heeft van een zweer, kan uw arts u langdurig gebruik van omeprazol voorschrijven om een terugkeer van de zweer te voorkomen.
Als u langdurig maagbeschadigende middelen moet gebruiken, kan uw arts u gedurende lange tijd omeprazol voorschrijven. U voorkomt dan dat er zweren ontstaan. U merkt in dat geval niet dat het middel werkt. Toch is het belangrijk om omeprazol consequent te gebruiken om het ontstaan van een zweer te voorkomen.
Syndroom van Zollinger-Ellison
Het syndroom van Zollinger-Ellison is een zeer zeldzame aandoening. Hierbij ontstaan er in de maagwand cellen die een grote hoeveelheid maagzuur aanmaken. De verschijnselen hiervan zijn: maag- en darmzweren, diarree, brandend maagzuur, slokdarmontsteking en nierstenen.
Als u het syndroom van Zollinger-Ellison heeft, schrijft uw arts u meestal een ‘protonpomremmer', zoals omeprazol voor. U moet dan een hoge dosis omeprazol één tot twee keer per dag gebruiken.
Maagpijn met misselijkheid en een opgeblazen gevoel
Deze combinatie van klachten wordt ook wel dyspepsie genoemd. Hierbij kunt u last hebben van zuurbranden, pijn in de bovenbuik en soms misselijkheid, een opgeblazen gevoel en snelle verzadiging bij het eten.
Er is geen duidelijke oorzaak aan te wijzen, meestal gaat het om een combinatie van factoren. Eetgewoonten (te veel, te vet, te snel), overmatig gebruik van koffie, alcohol of sigaretten en stress kunnen een rol spelen.
Zuurbranden en pijn in de bovenbuik worden veroorzaakt door een overmaat aan maagzuur. Andere klachten zijn misselijkheid, een opgeblazen gevoel en snelle verzadiging bij het eten. Dit volle gevoel kan ontstaan door een 'luie' maag, waar het voedsel te lang in blijft zitten of door lucht in de maag (door te snel eten).
Als de klachten ontstaan door een teveel aan maagzuur, kunt u zonder recept middelen met algeldraat of andere zuurbindende middelen gebruiken. Als deze middelen niet voldoende werken, kan de arts besluiten om omeprazol voor te schrijven.
Omeprazol remt de aanmaak van maagzuur. U merkt binnen enkele dagen dat u minder last heeft van maagpijn en/of zuurbranden.
2. Op welke bijwerkingen moet ik letten?
Behalve het gewenste effect kan omeprazol bijwerkingen geven. Bijwerkingen treden in het algemeen echter zelden op. De belangrijkste bijwerkingen zijn maagdarmklachten, hoofdpijn, duizeligheid en overgevoeligheid.
Zelden
* Misselijkheid, braken, buikpijn, diarree, verstopping. Deze bijwerkingen gaan meestal over als uw lichaam aan het middel gewend is. Als u na enkele weken nog steeds last hiervan heeft, moet u uw arts raadplegen.
* Hoofdpijn, duizeligheid. Deze bijwerkingen gaan meestal over als uw lichaam aan het middel gewend is. Als u na enkele weken nog steeds last hiervan heeft, moet u uw arts raadplegen.
Zeer zelden
* Overgevoeligheidsreacties. U kunt dan huiduitslag, galbulten of jeuk krijgen. In zeldzame gevallen ontstaat er koorts of een ernstige huidafwijking. Stop dan het gebruik en raadpleeg uw arts. U mag omeprazol in de toekomst niet meer gebruiken. Geef daarom aan de apotheek door dat u overgevoelig bent voor omeprazol. Het apotheekteam kan er dan op letten dat u omeprazol niet opnieuw krijgt.
* Zeer zeldzame bijwerkingen zijn een ontsteking van de nieren of van de lever en bloedafwijkingen. Bij plotselinge hevige pijn in bovenbuik, geelzucht, onverklaarbare blauwe plekken, extreme vermoeidheid of keelpijn met koorts en blaren in de keel moet u direct een arts waarschuwen.
Raadpleeg uw arts als u te veel last heeft van één van de bovengenoemde bijwerkingen, of als u andere bijwerkingen ervaart waar u zich zorgen over maakt.
3. Heeft omeprazol een wisselwerking met andere medicijnen?
De medicijnen waarmee de belangrijkste wisselwerkingen zijn:
* ketoconazol en itraconazol (antischimmelmiddelen). Deze middelen hebben een zure maag nodig om in de bloedbaan opgenomen te kunnen worden. Omeprazol vermindert juist de hoeveelheid zuur in de maag, waardoor te weinig antischimmelmiddelen in het bloed komen. Neem deze middelen daarom in met cola of een andere koolzuurhoudende frisdrank. De inhoud van de maag wordt hierdoor tijdelijk weer zuur, zodat de antischimmelmiddelen opgenomen kunnen worden. Deze wisselwerking is niet van toepassing voor de drank met itraconazol (Trisporal OS). Voor deze drank is geen zure maag nodig.
* cefuroxim en cefpodoxim (antibiotica). Bij gelijktijdig gebruik met omeprazol worden deze middelen niet voldoende opgenomen. Overleg met uw arts of een ander antibioticum voor u mogelijk is.
* fenytoïne (anti-epilepsiemiddel, middel tegen zenuwpijn). Omeprazol versterkt de werking en bijwerkingen van fenytoïne. U merkt dit aan het ontstaan van problemen met het gezichtsvermogen of coördinatiestoornissen. Stop dan het gebruik van omeprazol en waarschuw uw arts.
* indinavir, atazanavir en delavardine (middelen in gebruik bij aids en HIV). Omeprazol remt de werking van deze middelen. U kunt ze beter niet samen gebruiken. Overleg hierover met uw arts.
4. Als ik omeprazol gebruik, mag ik dan...
autorijden?
Een enkele keer kan het voorkomen dat u de eerste dagen dat u omeprazol gebruikt, duizelig bent. Na enkele dagen is dat meestal weer over en is autorijden geen probleem.
alcohol drinken?
Alcohol irriteert de maag, zodat het gebruik van alcohol af te raden is.
alles eten?
U kunt alles wat uw maag verdraagt eten. Bepaalde soorten voedsel zijn echter af te raden als u last heeft van uw maag.
5. Kan ik omeprazol gebruiken als ik zwanger ben, wil worden of borstvoeding geef?
Zwangerschap
Over het gebruik van omeprazol tijdens de zwangerschap is nog te weinig bekend. Meld het in ieder geval aan uw arts en apotheker zodra u zwanger bent, of binnenkort wil worden. Zo mogelijk kunt u (tijdelijk) overstappen op een ander middel.
Borstvoeding
Wilt u borstvoeding geven, overleg dan met uw arts of apotheker. Dit middel komt in een kleine hoeveelheid in de modermelk terecht. Deze hoeveelheid is echter zo klein dat het waarschijnlijk geen effect heeft op de baby.
6. Hoe moet ik omeprazol gebruiken?
Kijk voor de juiste dosering altijd op het etiket van de apotheek.
Hoe?
Neem de tablet of de capsule in zonder kauwen. U mag de capsule eventueel wel openmaken, maar slik de korrels die erin zitten in hun geheel door met wat water. Als u de tablet of de korrels uit de capsule stuk kauwt, gaat het beschermende laagje kapot en komt het middel al in de maag vrij in plaats van in de darmen. Het wordt dan afgebroken door het maagzuur en zal minder goed werken.
Als u moeite heeft met slikken, mag u de tablet in een half glas water uit elkaar laten vallen. Het valt dan uiteen in kleine korreltjes, die allemaal zijn voorzien van een beschermende laag. Roer de vloeistof om en drink hem op. Spoel het glas daarna na met een beetje water en drink dit op om de overgebleven korrels op te drinken.
De capsule mag u eventueel openmaken. Neem de korreltjes dan in met water, yoghurt of vruchtensap. U mag de korreltjes niet kauwen of fijnmalen, omdat dan de beschermende laagjes om de korrels kapot gaan.
Wanneer?
U mag het middel innemen op elk moment van de dag. Het beste kunt u vaste innametijdstippen kiezen. Dan vergeet u minder snel een dosis. Als u het één keer per dag gebruikt: bij voorkeur 's ochtends. Als u het twee keer per dag gebruikt: 's ochtends en 's avonds.
Hoe lang?
Dit hangt af van de klachten waarvoor u omeprazol gebruikt. Een maag- of darmzweer kan in enkele weken genezen zijn. Soms schrijft de arts het middel langdurig voor om een terugkomst van de zweer te verhinderen. Als u het middel gebruikt om maagklachten door ontstekingsremmende pijnstillers of bijnierschorshormonen te voorkomen, moet u omeprazol gebruiken zolang u deze medicijnen slikt. Ook bij het syndroom van Zollinger-Ellison moet het middel vaak zeer langdurig worden gebruikt.
7. Wat moet ik doen als ik een dosis ben vergeten?
* Als u omeprazol één keer per dag gebruikt
Duurt het nog meer dan acht uur voor u de volgende dosis normaal inneemt? Neem de vergeten dosis dan alsnog in.
Duurt het nog minder dan acht uur? Sla de vergeten dosis dan over.
* Als u omeprazol twee keer per dag gebruikt
Duurt het nog meer dan vier uur voor u de volgende dosis normaal inneemt? Neem de vergeten dosis dan alsnog in.
Duurt het nog minder dan vier uur? Sla de vergeten dosis dan over.
8. Kan ik zomaar met omeprazol stoppen?
Als u omeprazol langer dan acht weken achter elkaar heeft gebruikt, kunt u beter niet in één keer stoppen. Uw maag reageert dan namelijk met de aanmaak van extra veel maagzuur, waardoor uw klachten weer terugkomen. U kunt het gebruik het beste in twee tot drie weken langzaam afbouwen om dit te voorkomen.
Heeft u het korter dan acht weken gebruikt, dan kunt u wel in één keer stoppen. Stop echter alleen als uw arts dat adviseert. Als u te vroeg stopt, omdat u geen klachten meer heeft, kan het slijmvlies van de maag of darm nog niet geheel genezen zijn. Uw klachten kunnen dan terug komen.
A+ A-
Om de letters groter of kleiner te maken houdt u de controltoets ingedrukt en drukt dan op + of -
